Analysis of the Position of Muslim Philosophers from Al-Fārābī to Mullā Ṣadrā on the Super-Rational Abstraction of the Soul

Document Type : Original Article

Authors

1 Teacher

2 Philosophy, Theology. Ferdowsi University of Mashhad

10.22081/nir.2026.68160.1430

Abstract

The Islamic sages believe in the purgatorial and rational abstraction of the soul, but only Mullā Ṣadrā has proven the super-rational abstraction of the soul. The super-rational abstraction means abstraction from essence, and Ibn Sīnā and his followers have not accept such a position and rank for the soul, because they consider this status proven only for the Almighty God and believe that if the soul has such a position and rank, it will have the position of the Necessary Being. The authors of this study, using a descriptive and analytical method, intend to show how the belief in the abstraction of the soul has changed among sages from Al-Fārābī to Mullā Ṣadrā, and what their arguments in this regard are. This article also analyzes and evaluates the roots of this transformation. The results of the research show that Al-Fārābī and Ibn Sīnā believe in the complete intellectual abstraction and have presented evidence to prove it based on the principles of their system. However, Mullā Ṣadrā (also known as Sheikh-i Ishrāq) has merely dealt with the illuminative explanation of the supra-rational abstraction of the soul, without presenting any evidence to prove it, and he considers the possibility an infinite journey for the soul. Therefore, Mullā Ṣadrā is the only philosopher who has presented an argument for the supra-rational abstraction of the human rational soul based on the principles of his system; because his principles are suitable for proving this view.

Keywords

Main Subjects

References

قرآن کریم
آشتیانی، سید جلال الدین (1370ش). شرح مقدمه قیصری. تهران: مؤسسه انتشاراتی امیرکبیر.
آشتیانی، سید جلال­الدین (1376ش). هستی از نظر فلسفه و عرفان. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). التعلیقات. تحقیق عبدالرحمن بدوی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1404ق «الف»). الشفا (الهیات). تصحیح سعید زائد. قم: مکتبة آیة الله المرعشی.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1382ش). الاضحویة فی المعاد (تحقیق د.حسن عاصی). تهران: انتشارات شمس تبریزی.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1978م). الانصاف شرح کتاب اثولوجیا. کویت: انتشارات وکالة المطبوعات.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء(الطبیعات) (تصحیح سعید زائد و دیگران). قم: مکتبة آیة الله المرعشی.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1379ش). النجات من الغرق فی بحر الضلالات (تصحیح محمد تقی دانش­پژوه). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابن­سینا، حسین بن عبدالله (2007م). رسالة احوال النفس. تحقیق فؤاد الاهوانی. پاریس: انتشارات بیبلیون.
ابن­سینا، حسین بن­عبدالله (1362ش). رساله عروس در ضمن کتاب حکمت ابوعلی سینا (ترجمهٔ علامه حائری مازندرانی). تهران: انتشارات حسین علمی و نشر محمد.
اخوان الصفا (1412ق). اخون الصفاء و خلان الوفاء. بیروت: الدار الاسلامیة .
حسن­زاده آملی، حسن (1373ش). أنه الحق. قم: قیام .
حسن­زاده آملی، حسن (1385ش). دروس معرفت نفس. قم: الف لام میم.
حسن­زاده آملی، حسن (1375ش). نصوص الحکم بر فصوص الحکم. تهران: انتشارات رجا.
سبزواری، هادی (1383ش). اسرار الحکم. تصحیح کریم فیضی. قم: مطبوعات دینی.
سبزواری، هادی (1360ش). التعلیقات علی الشواهد الربوبیة‌ (تصحیح سیدجلال الدین آشتیانی). مشهد: نشر دانشگاه فردوسی.
سبزواری، هادی (1379ش). شرح منظومه (تصحیح و تعلیقهٔ حسن­زاده­آملی). تهران: نشر ناب.
شریف الرضی، محمد بن حسین (1414ق).نهج البلاغه (تصحیح صبحی صالح). قم: هجرت.
الشیرازی، صدرالدین محمد (1981م). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
شیرزای، صدرالدین محمد (1387ش). سه رسائل فلسفی (تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی). قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
طوسی، نصیرالدین (1374ش). آغاز و انجام (تعلیقهٔ حسن حسن­زادهٔ آملی). تهران: انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی.
الطوسی، نصیرالدین (1375ش)، شرح الاشارات والتنبیهات، قم: نشر البلاغة.
فارابی، ابونصر (1392ش). التعلیقات (تحقیق سید حسین موسویان). تهران: مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
فارابی، ابونصر (1405ق «الف»). الجمع بین رأی الحکیمین‌ (تصحیح د. البیر نصری نادر). تهران: انتشارات الزهرا.
فارابی، ابونصر (1405ق «ب»). فصوص الحکم. قم: انتشارات بیدار.
فلوطین (1413ق). اثولوجیا. تصحیح عبد الرحمن بدوی. قم: انتشارات بیدار.

Files

Share

How to cite

Statistics